In onderstaand overzicht vind je de onderzoeken die vanuit de Marnix Academie zijn uitgevoerd. Klik op een onderzoek voor meer informatie. Met behulp van het filter aan de linkerzijde, kun je gerichter zoeken.
In dit artikel nemen we je mee in hoe digitale tools en bewegend leren samen kunnen bijdragen aan meer zelfstandigheid, samenwerking en spelplezier voor leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs. Aan de hand van praktijkervaringen en onderzoek binnen STIP VSO ontdek je hoe je als leerkracht inclusieve spelvormen eenvoudig kunt toepassen in je eigen onderwijspraktijk.
In januari 2026 is Eva Kuijpers, opleidingsdocent Onderwijskunde Pedagogiek aan de Marnix Academie, gestart met haar promotieonderzoek als buitenpromovendus aan de Universiteit Utrecht. In dit onderzoek staat de vraag centraal hoe de lerarenopleiding de professionele actiecompetentie van pabo-studenten kan versterken, zodat zij doelgericht, kritisch en hoopvol onderwijs voor duurzame ontwikkeling leren vormgeven en zo toekomstige generaties voorbereiden op de uitdagingen van hun tijd.
Vanuit ‘samen staan we sterk’ is op de Marnix Academie voor en met studenten uit het partnerschap Partners in Opleiding en Ontwikkeling de Leerkracht Veerkracht Toolkit op onderzoeksmatige wijze ontwikkeld. De tools zijn ontwikkeld naar aanleiding van het in kaart brengen van de behoeften en wensen met betrekking tot de uitdagingen die studenten en starters ervaren op de opleiding en/of in het werkveld.
In het Hilversumse bestuur Proceon is onderzocht hoe Unesco-onderwijs verrijkt kan worden vanuit Sociaal Ondernemerschap in relatie tot het ontplooien van initiatieven vanuit verbinding met een aan duurzaamheid gerelateerd thema. Dit heeft onder andere geleid tot een dag in het teken van UNESCO, een kwaliteitskaart, een overzicht van aanknopingspunten om UNESCO-doelen te koppelen aan het curriculum en een inspiratieboek met mogelijkheden voor UNESCO-onderwijs in de regio.
UKids is een internationaal, Erasmus+ , project waarin zes landen (Oostenrijk, Denemarken, Finland, Hongarije, Portugal en Nederland) onderwijs op het gebied van 'Sociaal Ondernemen' creëren en onderzoeken met als doel competenties op het gebied van sociaal ondernemerschap te ontwikkelen. Ieder land wordt vertegenwoordigd door een basisschool en een pabo.
Op de Marnix Academie is promotieonderzoek gedaan naar samenwerken met ouders aan opvoeding in het basisonderwijs. Het onderzoek laat zien dat leraren het verschil kunnen maken in het opbouwen van relaties met ouders als zij vanuit gelijkwaardigheid en empathie handelen.
Dit professional doctorate-traject draagt bij aan wat leerkrachten, schoolleiders en teams in hun scholen kunnen doen om te komen tot het ontwikkelen van inclusief onderwijs.
Uit het onderzoek dat we hebben uitgevoerd onder studenten die kinderen hebben begeleid bij het leren sociaal te ondernemen, is gebleken dat het voor het opleidingsonderwijs van belang is om sociaal ondernemerschap duidelijk in te bedden in het gehele curriculum en hierin de koppeling te zoeken met de (diverse) stagepraktijk. Dat biedt een goede basis voor leerkrachtvaardigheden om sociaal ondernemerschap op de basisschool te stimuleren.
CBS Coolsma beschikt over een innovatieve beweegvloer die bewegend leren stimuleert, maar nog onvoldoende wordt benut. In dit praktijkgerichte onderzoek is onderzocht hoe de vloer doelgericht ingezet kan worden binnen de onderbouw. Het resultaat: concrete aanbevelingen voor meer draagvlak, routine en effectiviteit.
Om kennis te verwerven op het terrein van sociaal ondernemerschap en beter zicht te krijgen op de invloed van onderwijsactiviteiten rondom sociaal ondernemen, is een longitudinaal onderzoek gaande waarin een groepje studenten gedurende drie jaar wordt gevolgd. De perceptie van de student op aspecten van sociaal ondernemen gedurende hun opleiding wordt bevraagd aan de hand van focusgroepen.
Op onderzoeksmatige wijze is er een leerlijn digitale geletterdheid ontwikkeld voor Proceon Scholengroep. Daarnaast is er een start gemaakt met de implementatie hiervan.
Hoe kunnen leerkrachten doordachte, waardengedreven keuzes maken in het gebruik van digitale technologie in het onderwijs? Dit onderzoek is onderdeel van het Radiant-consortium ‘Waardengedreven handelen bij complexe situaties in een context van diversiteit’.
Het is een uitdaging voor studenten om responsief te reageren op (voor hen) storend leerlinggedrag in de klas. Er kunnen daarnaast verschillen bestaan in de begeleiding of opvattingen over het omgaan met storend leerlinggedrag vanuit opleiders in de onderwijsinstelling en de onderwijspraktijk. In dit onderzoek leren opleiders uit deze twee contexten met studenten van en met elkaar opdat studenten zich optimaal kunnen ontwikkelen in het omgaan met (voor hen) storend leerlinggedrag.
In de opleiding tot basisschoolleerkracht leiden we studenten op in het domein van de klas. Door in de lesmodule aandacht voor teamklimaat en eigen welbevinden in de teamcontext in te voegen leren we studenten grip te krijgen op hun rol als teamspeler en staan zij als beginnend leerkracht steviger aan de start van hun onderwijscarrière. Onderzoek en innovatie gaan in dit proces hand in hand.
Door een kennissessie, werksessie en evaluatie weten de leerkrachten op basisschool de Horizon meer over cyclisch handelingsgericht werken, zien ze het belang er van in en passen ze vaker (elementen van) deze manier van werken toe.
In dit flankerend onderzoek werd gekeken naar de sleutelfactoren van het Blended Intensive Programma (BIP) met de titel 'SEE-ing a better world' ('SEE'=Social Entrepreneurship Education), waarin leraren in opleiding vertrouwd raken met zowel de kenmerken van Leren Sociaal te Ondernemen alsook de praktische implementatie hiervan in hun onderwijspraktijk.
Dit onderzoek richt zich op het bevorderen van conceptueel begrip van rekenen-wiskunde bij pabo-studenten.
De Marnix Academie, Hogeschool PXL en Stichting Move richten zich – in samenwerking met enkele basisscholen en educatieve organisaties- op het ontwikkelen en verspreiden van een digitale toolkit die (aanstaande) leraren in Nederland en België ondersteunt bij het vormgeven van onderwijs in sociaal ondernemerschap. Momenteel ervaren (aanstaande) leraren handelingsverlegenheid ten aanzien van het vormgeven van dit onderwijs. Dit project heeft als doel die handelingsverlegenheid te verkleinen.
In een verkennend onderzoek is achterhaald op welke wijze vier basisscholen invulling geven aan (elementen van) het Leren Sociaal te Ondernemen. In schoolportretten wordt beschreven wat kenmerkend is aan de missie en visie van deze scholen, wat het curriculum typeert, hoe de leeromgeving wordt vormgegeven en wat de leerkrachten als kritische factoren zien voor het (samen) vormgeven van (elementen van) het Leren Sociaal te Ondernemen op deze basisscholen.
In dit praktijkgerichte ontwerponderzoek heeft een multidisciplinair onderzoeksteam (lector, schoolleider, pabo-studenten, leerkracht- en docentonderzoekers) onderzocht hoe een onderwijsleeromgeving ontworpen kan worden die het Leren Sociaal te Ondernemen ondersteunt in de bovenbouw van een basisschool. Middels praktijkgericht ontwerponderzoek zijn overdraagbare inhoudelijke en procedurele ontwerpprincipes voor het leren sociaal te ondernemen in de basisschool gedestilleerd.
Voor dit onderzoek hebben wij gekeken naar het competentiegevoel van leerkrachten als het gaat om het geven van muziekonderwijs. Daarnaast hebben wij gekeken naar de mate waarin zij zichzelf competent voelen om een student te begeleiden in de praktijk en feedback te geven op de uitvoering van muzieklessen. Dit gaat resulteren in de ontwikkeling van een feedbacktool.
Binnen de Marnix Academie is in het kader van de kwaliteitsafspraken in het najaar van 2019 het project ‘vergroten van onderzoekend vermogen’ gestart. Dit onderzoek probeert zicht te krijgen op hoe profieltrekkers Onderzoekend Vermogen binnen de afstudeerfase hebben herontworpen en welke ervaringen zij hebben in dit proces van verandering.
Het doel van dit praktijkonderzoek is om binnen het team van de Johannesschool in Utrecht Overvecht meer eenduidigheid te creëren ten aanzien van het pedagogisch handelen van leerkrachten en het team, specifiek gericht op impulsieve gedragingen van leerlingen. Onderzocht wordt hoe de methodiek Lesson Study kan bijdragen aan eenduidigheid en het optimaliseren van het pedagogisch klassenklimaat. Er werd ingezet op drie interventieniveaus: schoolbrede helpende interventies, klassikaal helpende interventies en individueel helpende interventies.
Aanleiding voor dit onderzoek was de vraag hoe de school vanuit eigenaarschap van kinderen, kinderen kan leren om zelf keuzes te maken bij het vak rekenen. Er is gekeken welke leerkrachtvaardigheden nodig zijn om eigenaarschap te stimuleren, in welke mate deze vaardigheden al aanwezig zijn en hoe dit met een interventie nog verbeterd kan worden. Na een literatuuronderzoek en observaties in de klassen is een kwaliteitskaart ontwikkeld waarmee concreet waarneembaar leerkrachtgedrag beschreven staat.
In dit onderzoek is gekeken naar de invloed van adaptief leren op de leerresultaten en motivatie van leerlingen uit het primair onderwijs.
Aanvankelijk waren de leerkrachtenteams op de Juliana en Regenboog nog niet bezig met gepersonaliseerd leren. Na een training waarin handvatten werden gegeven over hoe je gepersonaliseerd leren in praktijk kan brengen en welke rol ICT hierbij kan hebben, kwam er verandering in het team en ontstond er enthousiasme.
Vier onderzoeksteams doen onderzoeken die zich toespitsen op vragen met betrekking tot de inzet van ICT in relatie tot zelfregulatie door leerlingen en het vormgeven van de coachende rol door de leraar.
In dit postdoconderzoek wordt bestudeerd hoe een gedeeld professionaliseringstraject rondom Lesson Study voor opleiders van de Marnix Academie (pabo) en schoolopleiders van de partnerscholen (basisschool) als een in potentie grensoverbruggende praktijk kan bijdragen aan leren-in-verbinding. Op basis van empirische data (waaronder interviews met betrokken actoren bij het samen opleiden) genereert dit postdoconderzoek concrete handreikingen, in het bijzonder voorwaarden die nodig zijn om leren-in-verbinding middels een gedeeld professionaliseringstraject via Lesson Study te stimuleren.
In dit onderzoek is gekeken naar het welbevinden van de leerlingen in het 10-14 Onderwijs.
Uit het onderzoek dat we hebben uitgevoerd onder studenten die kinderen hebben begeleid bij het leren sociaal te ondernemen, is gebleken dat het voor het opleidingsonderwijs van belang is om sociaal ondernemerschap duidelijk in te bedden in het gehele curriculum en hierin de koppeling te zoeken met de (diverse) stagepraktijk. Dat biedt een goede basis voor leerkrachtvaardigheden om sociaal ondernemerschap op de basisschool te stimuleren.
Flow-stimulerend onderwijs draagt bij aan een groter gevoel van onder andere geluk en competentie. Na twee jaar onderzoek gedaan te hebben op de basisscholen De Hoeksteen en De Schakel in Leersum , middels gesprekken met leerlingen, leerkrachten en studenten, zijn er acht leerkrachtprincipes geformuleerd. Met deze leerkrachtprincipes kan les worden geven die flow bij leerlingen en leerkrachten stimuleert.
Onderzoekend leren is – net zoals in het reguliere onderwijs – een effectieve aanpak voor verschillende vakken op speciaal basisonderwijs. Voor het succesvol implementeren ervan moeten leerkrachten wel beschikken over de nodige vaardigheden en attitudes.
Wanneer kinderen leren, is het belangrijk om te kijken of deze kennis beklijft. Dit kan door schriftelijk te toetsen via een meerkeuzetoets of door onderzoekend leren en competenties laten zien. Onderzoek wijst uit dat het leerrendement bij de methode Faqta hoog is en nog hoger wanneer er competentiegericht getoetst is.
Dit door Regieorgaan Sia gefinancierde postdoc-onderzoek heeft als doel te komen tot ontwerpprincipes voor het integreren van de 21e-eeuwse vaardigheid computational thinking (CT) in het pabo-curriculum, zodat aanstaande leerkrachten worden toegerust om CT vorm te geven in hun eigen onderwijspraktijk.
Om mondelinge taalvaardigheden bij leerlingen te stimuleren is het belangrijk om het repertoire van interactievaardigheden van de leerkrachten te vergroten.
In dit onderzoek is gekeken naar de mate waarin het integrerend van begrijpendleesonderwijs en zaakvakonderwijs bij kan dragen aan de motivatie voor begrijpend lezen van leerlingen.
Door het uitvoeren van een methode-analyse, interviews en Lesson Study als professionaliseringstraject hebben de leerkrachten van basisschool Op De Groene Alm op onderbouwde wijze keuzes kunnen maken ten aanzien van het strategieaanbod bij rekenen tot 100.
