Home » Nieuws
Nieuwsoverzicht

Hoe stimuleer je een onderzoekende houding?

Onderzoeksmatig werken op de basisschool wordt steeds belangrijker. Wanneer kennis en informatie snel verouderen moet je blijven leren en vragen blijven stellen. Lisette Uiterwijk doet promotieonderzoek naar de rol van bestuurders, schoolleiders én leraren bij het stimuleren van die onderzoekende houding. 

Hoe stimuleer je een onderzoekende houding?

Wat motiveert jou om zo diep in dit thema te duiken?

Ik vind het een heel belangrijk thema. Ik kom veel op basisscholen en dan zie je vaak dat er vernieuwingen doorgevoerd worden op basis van eerder opgedane ervaringen of op basis van intuïtie. Dat hoeft niet per se verkeerd te zijn, maar je kunt je keuze niet onderbouwen en je gaat daarmee voorbij aan beschikbare kennis en inzichten van anderen. Het kan je verder helpen door de betreffende situatie goed te onderzoeken.

Wat viel je op tijdens je onderzoek?

Dat kinderen in groep 5 veel meer een onderzoekende houding hebben dan kinderen in groep 8. De nieuwsgierigheid en het kritische denken neemt af.
Verder vond ik het ook opvallend hoe belangrijk self-efficacy is bij het ontwikkelen van een onderzoekende houding. Het geloof in jezelf is een voorwaarde om die houding te bereiken.
En een ander kernpunt uit mijn onderzoek is het belang van een sfeer van vertrouwen. Er is binnen het team openheid en eerlijkheid nodig. Je moet kritisch naar jezelf kunnen kijken zonder dat je verwijtende blikken toegeworpen krijgt.

Je bent dit onderzoek gestart in 2012. Zie je nu al ontwikkelingen binnen scholen als het gaat om onderzoekend werken?

Mensen zijn er wel mee bezig en ik verwacht dat die bewustwording door gaat zetten. Want hoe ga je om met al die veranderingen in de maatschappij? Wel of geen iPads, Engels vanaf groep 1 of toch liever niet? Ik noem maar wat voorbeelden. Daarbij komt dat ouders steeds mondiger worden en hun verwachtingen niet onder stoelen of banken steken. Je moet als school dus goed weten wat je belangrijk vindt en waarom.

Hoe kunnen schoolleiders die onderzoekende houding stimuleren binnen het team?

Je kunt een onderzoekende houding stimuleren door zelf model te staan. Als je zelf positief nieuwsgierig bent en leraren vraagt naar het waarom van een bepaalde aanpak, wordt dat iets vanzelfsprekends binnen het team. Het is ook belangrijk een cultuur van vertrouwen te creëren. Durf jezelf kwetsbaar op te stellen door bijvoorbeeld feedback te vragen. Een andere manier is het delen van kennis. Heb je iets interessants gelezen, of zelf onderzoek gedaan, houd het dan niet voor jezelf, maar bespreek het met elkaar.

En leraren onderling kunnen elkaar ook positief beïnvloeden?

Jazeker, stel samen een doel en volg de onderzoekscyclus. Het hoeft niet een grootschalig onderzoek te zijn; begin klein. En deel succesverhalen met elkaar!

Je hebt onderzoek gedaan naar succesfactoren. Noem er eens een paar.

Zoals ik al zei is de open sfeer belangrijk. Maar ook autonomie. Geef leraren de tijd en de ruimte om te onderzoeken. Een andere factor is: verantwoordelijkheid delen en mensen in hun kracht zetten. Wat ook genoemd wordt is: lef hebben, proactief zijn en zodra je iets signaleert actie ondernemen.
Leraren noemen als succesfactoren het bij elkaar in de klas gaan kijken, betrokken zijn en niet bang zijn om het oude los te laten. En besturen noemen het uitspreken van (hoge) verwachtingen als succesfactor; dat werkt nogal eens als een stok achter de deur.

Wat is de grootste uitdaging voor basisscholen?

De grootste uitdaging voor leraren en schoolleiders is dat ze het onderzoekend werken niet zien als iets dat moet. Maar dat ze écht meer willen weten en grondig willen begrijpen; dat die nieuwsgierigheid in hun vezels gaat zitten.
Natuurlijk is het begrijpelijk dat scholen zeggen dat ze al zoveel moeten. Het vergt ook echt tijd om dit goed te doen, maar op de langere termijn win je er tijd mee, omdat sneller de juiste keuzes worden gemaakt en er geen tijd verloren gaat aan ‘trial and error’.

Meer weten over dit promotie-onderzoek? Ga naar de website.