Onderzoek » Lectoraten » Interactie en taalbeleid

Interactie en taalbeleid

Het lectoraat is inmiddels succesvol afgesloten. De primaire doelen van ons lectoraat Interactie en taalbeleid:

  • Taalontwikkeling van kinderen
  • Denkontwikkeling van kinderen

Taaldenkgesprekken: kwaliteit van interactie

Waarom interactie? Kinderen hebben gesprekken nodig om er hun taal, denken en kennis mee te ontwikkelen. Niet ieder gesprek is daar geschikt voor. Het stimuleren van ‘kwalitatief hoogwaardige interactie’ verdient  daarom ook een centrale plek in de klas en in het taalbeleid op de basisschool. Alle kinderen in het basisonderwijs - en ook al daarvoor- hebben recht op gesprekken die hun taal- en denkontwikkeling krachtig stimuleren: van 2 tot 12 jaar! Het lectoraat Interactie en taalbeleid van de Marnix Academie richt zich op gesprekken in de klas, die de taal- en denkontwikkeling van leerlingen bevorderen. Zulke gesprekken noemen we taaldenkgesprekken.
Wanneer interactie? Kwalitatief hoogwaardige gesprekken - taaldenkgesprekken dus - worden ingezet in de taalles, maar ook bij de zaakvakken, rekenen/wiskunde, enzovoort. Voorbeelden: 

  • Interactie in geschiedenislessen in de midden- en bovenbouw. Hierop is het kernonderzoek van het lectoraat gericht. En transfer naar andere vakken is een logische vervolgstap.
  • Uitdagend taalonderwijs voor laagtaalvaardige jonge kinderen. Dit staat centraal in een project via de RAAK-Publiek regeling.

Interactie in mijn praktijk als leraar

Hoogwaardige gesprekken in de klas zijn noodzakelijk voor actief leren en interactief taalonderwijs. Als leraar wil je beter in staat zijn om die met succes uit te voeren. Je wilt daarom je kennis en opvattingen uitbreiden met andere routines en vaardigheden. Het lectoraat Interactie en taalbeleid onderzoekt hoe het leraren daarbij praktisch kan ondersteunen. Hiertoe zijn specifieke trainingen ontwikkeld, die op maat kunnen worden aangeboden.

Hoogwaardige interactie in alle scholen

Voor ieder kind op de basisschool is goede interactie noodzakelijk: taaldenkgesprekken. Laagtaalvaardige en hoogtaalvaardige kinderen, autochtone en allochtone kinderen, zwakke, gemiddelde en hoogbegaafde kinderen. Allemaal zijn ze hun taalvaardigheid nog aan het ontwikkelen. En ze zijn allemaal bezig kennis en inzicht in de wereld om hen heen op te doen. Daarom werkt het lectoraat voor alle soorten leerlingen en scholen.

Publicaties en presentaties interactie en taalbeleid

Het lectoraat Interactie en taalbeleid heeft diverse publicaties op zijn naam staan. Lees hier:

Damhuis, R. (2014). Supermarkt of buurtwinkel. Hoe conservatief is OGO? Zone, jrg. 13, nr. 1, 24.
Zalm, E. van der, Damhuis, R. & Blauw, A. de (2013). Uitdagen tot gesprek. Website voor VVE-professionals met o.a. videovoorbeelden en materialen.

www.uitdagentotgesprek.nl

Interactie en taaldenkgesprekken in de praktijk

Damhuis, R., Zalm, E. van der (2014)
Maak een probleem! Hoe je kinderen uitdaagt om actief te denken in gesprekken tijdens spel
Zone, jrg. 13

Damhuis, R. (2014).
Supermarkt of buurtwinkel. Hoe conservatief is OGO?
Zone, jrg. 13, nr. 1, 24.

Zalm, E. van der, Damhuis, R. & Blauw, A. de (2013).
Uitdagen tot gesprek
Website voor VVE-professionals met o.a. videovoorbeelden en materialen.

www.uitdagentotgesprek.nl

Sytema, S. & Damhuis, R. (2013).
Gesprekken bij begrijpend lezen.
Praxis bulletin, jrg. 31, nr. 3, nov., 22-26

Damhuis, R., Vonk, A., Tammes, A-C. & Postma, G. (2013).
Taal, denken en geschiedenis. Historisch redeneren met kinderen op de basisschool.
Kleio voor docenten geschiedenis en staatsinrichting, jrg. 54, nov. 2013, 4-9.

Vonk, A. & Sytema, S. (2012).
Interactie geeft geschiedenis lucht.
Taal Lezen Primair, apr., nr. 1, 7-9.

Damhuis, R. (2011).
Gesprekken? Blijf denken! Waarom er nog steeds aandacht nodig is voor gesprekken in de klas.
Zone, Jubileumnummer 2011, 22-24

Tammes, A-C & de Blauw, A. (2011).
Leerlingen aan het denken zetten. Investeer in interactievaardigheden.
Jeugd in School en Wereld, jaargang 2011/2012, nr 1, 18-21.

Damhuis, R. & Sytema, S. (2011).
De leerkracht zet kinderen aan tot denken. De kern van taal- en zaakvakonderwijs.
Basisschoolmanagement, 2011, 05, 20-24.

Damhuis, R. (2010).
Maakt u het verschil? Goede interactie noodzakelijk bij taal én rekenen.
Tijdschrift voor Remedial Teaching, 2010 / 3, 25-29.

Elsäcker, W., Droop, M., Damhuis, R. & Segers, E. (2010),
Zaakvakken en Taal: Twee vliegen in één klap! Taalontwikkeling stimuleren bij het zaakvakonderwijs in groep 5 - 8 van de basisschool.
Nijmegen: Expertisecentrum Nederlands.

Damhuis, R. & Blauw, A. de (2010).
Interactievaardig? Dat kan al op de PABO.
Taal Lezen primair, okt. 2010, nr. 3, 20-22.

Damhuis, R. & de Blauw, A. (2007).
Dan denken mijn hersenen iemand praat tegen mij: een praktijkbeeld van interactie bij natuur- en techniekonderwijs.
Taal Lezen Primair, juni 2007, 7-9.

Interviews over de rol van taaldenkgesprekken

Interview: Damhuis, R. (2012)
Kinderen die je uitdaagt, verrijken hun taal.
Jes, De Kans, nr. 8, juni 2012.

Interview met R. Damhuis & A. de Blauw (2010).
Leerlingen aan de praat krijgen. Betere taalontwikkeling door mondelinge interactie in de klas.
Onderwijs Buiten Nederland, 23e jaargang, nr. 2, mei 2010, 4-7.

Onderzoek naar interactie

Damhuis, R. & de Blauw, A. (2011).
High quality interaction and science education; a new primary school approach.
In M. J. de Vries, H. van Keulen, S. Peters and J. Walma van der Molen (Eds.), Professional development for primary teachers in science and technology. The Dutch VTB-Pro project in an international perspective (p. 199-215). Rotterdam/Taipei: Sense Publishers, 2011.

Sytema, S., Tammes, A-C., Damhuis, R. & de Blauw, A. (2010).
Geef gesprekken met kinderen kwaliteit! Interactievaardigheidstrainingen op de pabo en in de nascholing dragen bij aan de taal- en denkontwikkeling van kinderen.
Tijdschrift voor lerarenopleiders (VELON), 31 (4), dec. 2010, 5-12.

Damhuis, R., Tammes, A-C., Blauw, A. de, Sytema, S. & Mallek, R. (2010).
Intensieve training van interactievaardigheden voor taal- en denkontwikkeling: opbrengsten in vraaggedrag bij PO-leerkrachten en PABO-studenten.
Paper op de OnderwijsResearchDagen 23-25 juni 2010, Enschede.

Sjouke Sytema & Resi Damhuis (2009),
Concepten van studenten na training van interactievaardigheden.
In A. Backus, M. Keijzer, I. Vedder & Bert Weltens (red.) Artikelen van de 6e Anéla-conferentie (p. 539). Delft: Eburon.

Damhuis, R., de Blauw, A., Tammes, A-C. & Sytema, S. (2009).
En wat denken júllie? Over de leerbaarheid van interactievaardigheden bij (aanstaande) leerkrachten.
In A. Backus, M. Keijzer, I. Vedder & B. Weltens (red.) Artikelen van de 6e Anéla-conferentie (p. 52-62), Delft: Eburon.

Damhuis, R., & de Blauw, A. (2008).
High quality interaction in the classroom. A focus for professional learning.
L1 Educational Studies in Language and Literature, 8(4), p. 107-126.

Interactievaardigheidstrainingen

Blauw, A. de, Damhuis, R., Sytema, S. & Tammes, A-C. (2012).
Taal en uitdagend onderwijs. Hoe we leerlingen aan het denken krijgen.
Training. Interne publicatie. Utrecht: Marnix Academie.

Damhuis, R. & de Blauw, A. (2009).
Werken aan taal en denken. Teamtraining en individueel coachingstraject. Pilotversie2, 2008-2009.
Interne publicatie. Utrecht: Marnix Academie.

Lectorale rede over gesprekken voor taal- en denkontwikkeling

Damhuis, R. (2008).
Gesprekken zijn de spil van onderwijs. Taalbeleid in uitvoering.
Lectorale rede. Marnix Academie, Utrecht

Presentaties en gastcolleges interactie en taalbeleid

Paboconferentie Zaakvakonderwijs in (inter-)actie, Utrecht, 9 april 2014, workshop voor lerarenopleiders: Taaluitdagend onderwijs in de zaakvakken.

Studiedag PCOU, Utrecht, 24 februari 2014, workshop voor leraren PO: Weinig taal, toch in gesprek. Ervaringen van leraren.

Studiedag PCOU, Utrecht, 24 februari 2014, inloop voor leraren PO: leraren werken met Taal en uitdagend geschiedenisonderwijs.

Conferentie Hé zeg jij ook eens wat, Utrecht 20 november 2013: workshop voor leraren, pedagogisch medewerkers, coördinatoren en directies: Weinig taal, toch in gesprek.

Studiedag VGN, Amsterdam,15 november 2013, presentatie voor lerarenopleiders geschiedenis: Historisch redeneren: hoe stimuleren leerkrachten en opleiders dat?

Gastcollege Utrecht, 31 oktober 2013, gastcollege voor studenten Academische Leraren Opleiding, fase BB, Marnix Academie: Gesprekken in onderwijs.