Onderzoek » Lectoraten » Dynamische Identiteitsontwikkeling

Wat bindt ons, aan elkaar en aan de wereld om ons heen?

Identiteit is veranderlijk. Gelukkig maar, want daarmee blijft het een levend, dynamisch deel van jezelf en een organisatie. Die veranderlijkheid betekent wel dat identiteit onderhoud vraagt. Waar mensen en omstandigheden veranderen, worden nieuwe verbindingen gevraagd. Het lectoraat Dynamische Identiteitsontwikkeling wil leraren in het basisonderwijs, studenten en docenten op de lerarenopleiding ondersteunen bij het denken over en werken aan identiteit. Bekijk in dit schematische overzicht waar het lectoraat zich mee bezig houdt.

Onderzoeksvragen

  • Het lectoraat richt zich daarbij momenteel op drie onderzoeksvragen:
  • Hoe kunnen leerkrachten in het basisonderwijs de levensbeschouwelijke ontwikkeling van hun leerlingen goed begeleiden?
  • Hoe kunnen leraren en opleiders het gesprek voeren over identiteit en diversiteit? Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan over vragen als: hoe willen we omgaan met een stagiaire met een hoofddoek, hoe kunnen en willen we een christelijke school zijn met een groot percentage leerlingen met een andere levensbeschouwelijke achtergrond?
  • Hoe kan het werken aan de zogenaamde  ‘21st century skills’ een plek krijgen in de burgerschaps- en identiteitsontwikkeling van leerlingen in het primair onderwijs? Welke leerkrachtcompetenties komen daarbij kijken en wat betekent dat voor de lerarenopleidingen?

Doel van het lectoraat Dynamische identiteitsontwikkeling

Het doel van het lectoraat is om leraren in het basisonderwijs en opleiders aan de Marnix Academie te ondersteunen bij het denken over en werken aan identiteit in de moderne samenleving. Deze samenleving  wordt gekenmerkt door processen als secularisatie, toenemende (levensbeschouwelijke) diversiteit en verminderde sociale cohesie.

Onderzoek

Het lectoraat Dynamische Identiteitsontwikkeling  (DIO) is één van de drie lectoraten binnen de Marnix Academie. Het lectoraat is vertegenwoordigd  in het Centrum voor Praktijkgericht Onderzoek (CvPO) waarin de onderzoeksagenda van de Marnix Academie wordt vastgesteld. De onderzoeken die vanuit de Marnix Academie worden opgezet vallen onder het overkoepelende thema: ‘Leren en onderwijzen in de 21e eeuw’.

In de huidige lectoraatsperiode (2012-2016)  lopen er vier onderzoeken (2012-2016):

  • Praktijkonderzoek naar het vormgeven van levensbeschouwelijk onderwijs vanuit het perspectief van leerlingen en het begeleiden hiervan door leerkrachten in het basisonderwijs. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in een samenwerking van drie hogescholen (Marnix Academie, Hogeschool Windesheim en Hogeschool Zeeland) en negen bijzondere en openbare basisscholen. Dit onderzoek is te positioneren in het kader van de creatieve levensbeschouwelijke vorming van iedere leerling.
  • Praktijkonderzoek naar de identiteitsontwikkeling in en van scholen en opleidingen met behulp van daartoe ontwikkelde instrumenten. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met de Universiteit van Leuven. Dit onderzoek is te positioneren in het kader van de identiteitsontwikkeling van scholen .
  • Praktijkonderzoek naar het begeleiden van kritisch denken en andere  metacognitieve vaardigheden  bij leerlingen inde basisschool  in het kader van ‘leren en onderwijzen in de 21e eeuw’. Dit onderzoek is te positioneren in het kader van de identiteitsontwikkeling (persoonsvorming) van iedere leerling.
  • Praktijkonderzoek naar de ontwikkeling van levensbeschouwelijk onderwijs waarin de vorming van leerlingen  tot wereldburger centraal staat. In dit onderzoek gaan praktijkontwikkeling en ontwerponderzoek hand in hand. Dit onderzoek is te positioneren in het kader van de brede vorming (Bildung) van iedere leerling.

In de vorige lectoraatsperiode (2008-2012) zijn de volgende onderzoeken afgerond:

  • Onderzoekstraject ‘Het kind en de grote verhalen’ in Zeeland voor openbare en christelijke basisscholen, gericht op het ontwikkelen van een nieuwe manier van levensbeschouwelijk leren voor alle kinderen.
  • Onderzoek naar de beeldvorming van studenten en medewerkers over het begrip ‘diversiteit’ binnen de Marnix Academie.
  • Onderzoek naar goede reflectie-instrumenten in het kader van het ontwikkelen van een onderzoekende houding van studenten in het hbo.
  • Onderzoek naar een vorm van coaching van studenten zodanig dat zij een zelfbeeld ontwikkelen als integere en inspirerende professional (competentie 8).

Betrokkenheid bij overig onderzoek:

  • Het lectoraat DIO is betrokken bij het grote onderzoekstraject Persoonlijk Meesterschap. Bij dit traject zijn zeven hogescholen betrokken. Het lectoraat participeert actief in het deelproject : kennisontwikkeling over persoonlijk meesterschap door het opzetten van kwalitatief onderzoek met leerkrachten en schoolleiders.
  • Het lectoraat is betrokken bij het begeleiden van praktijkonderzoeken van masterstudenten in de Masteropleiding Leren en Innoveren. In het bijzonder heeft het lectoraat een belangrijke bijdrage aan het onderzoek naar de ontwikkeling van de professionele identiteit.

Advies

Het lectoraat Dynamische identiteitsontwikkeling van de Marnix Academie is nauw betrokken bij de opleidingen van onze hogeschool en speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van onderwijs, als het gaat om levensbeschouwelijke ontwikkeling van kinderen en levensbeschouwelijke vorming van studenten. Dit geldt zowel voor de initiële opleiding - pabo - als de masteropleidingen en trainingen en cursussen van het Marnix Onderwijscentrum. Het lectoraat werkt eveneens aan het professionaliseren van onze docenten op het terrein van levensbeschouwing.

Het lectoraat levert een bijdrage aan het Kenniscentrum School & Identiteit.

Publicaties

  • Interview met Bas van den Berg, gepubliceerd op website landelijke vereniging van doopsgezinden, juni 2012
  • Identiteit is een belevenis, een verhaal van twee jaar praktijkgericht onderzoek op twee pc basisscholen, Utrecht, MOOS – Reeks, Utrecht, 2008. (Bas van den Berg, Carla Compagnie en Noortje van Dorp)
  • Identiteit ontwikkel je samen, Rapportage voor alle relaties, partners, opdrachtgevers en collega-lectoraten over vier jaar onderzoek binnen het lectoraat DIO, Utrecht, 2008 (Elizabeth Rigg, Bas van den Berg).
  • Model voor praktijkgerichte identiteitsontwikkeling op basisscholen op basis van een eigen theoretisch model (DIO), Utrecht, 2008. (Bas van den Berg, Carla Compagnie).
  • Interactieve website voor dynamische identiteitsontwikkeling (Bas van den Berg, Erik Vos e.a.)
  • Eerste publicatie over de sensitiviteit van leerlingen voor verhalen en symbolen uit de joodse en christelijke traditie (Carla Compagnie, Hans de Jonge, Elizabeth Rigg), Utrecht, 2008.
  • Bekwaam, betrokken, bevlogen - voorheen Vitale beelden - samen met Barbara de Kort in de MOOS-reeks. 
  • Promotie Het stimuleren van de verbeeldingskracht bij kinderen door leerkrachten als kinderen persoonlijk betekenis verlenen aan culturele en religieuze verhalen.